موضوع :
  همه موضوعات اقتصاد امنيت توسعه حقوق سياست فرهنگ قوميت آمريکاشناسي روش شناسی روابط بین الملل اطلاعات استراتژیک مجموعه مقالات

  سال :
  همه سالها سال 86 سال 85 سال 84 سال 83 سال 82 سال 81 سال 80 سال 79 سال 78

جستجو  :
 
 
 

چارچوبی تازه برای تحلیل امنیت

چارچوبي تازه براي تحليل امنيت، چنانكه از عنوان آن برمي‌آيد، محصول تأملات جديد‌تر بوزان و همكاران وي در موضوع امنيت مي‌باشد كه از حيث محتوايي بر يافته‌هاي كتاب «مردم، دولتها و هراس» استوار است. در اين اثر نويسندگان با نقد نظريات كلاسيك در حوزه امنيت‌پژوهي، به بنياد نهادن دستگاه مفهومي تازه‌اي همت مي‌گمارند كه در آن ابعاد ذهني از اهميت و اولويت بيشتري برخوردارند. در حوزه سياست عملي نيز ايده «غيرامنيتي كردن» را طرح و نقد مي‌نمايند كه ازجمله سياست‌هاي كارآمد در حوزه مديريت مسايل امنيتي به‌شمار مي‌آيد.

بوزان، دو ويلد و ويور در اين اثر توانسته‌اند افزون بر تحليل نوين امنيت، با عطف توجه به ابعاد نظامي، زيست‌محيطي، اقتصادي و گرايش‌هاي منطقه‌اي و جهاني به تصوير جامع‌تري از دستور كار امنيتي بازيگران دو عصر حاضر دست يابند كه درخور توجه مي‌نمايد. مطالعه اين اثر به كليه محققان حوزه مطالعات امنيتي و مديران حوزه عملي پيشنهاد مي‌شود.

ملی گرایی

مجموعه مقالات كتاب ملي‌گرايي تلاشي است براي آشنا ساختن دانشجويان با برخي از ايده‌هاي بي‌شماري كه محققان نحله‌هاي مختلف در اين حوزه مطالعاتي رو به گسترش ارائه داده‌اند. مطالعه قوميت و ملي‌گرايي مخصوصاً در دنياي انگلو ـ ساكسون براي مدت زماني طولاني با ترديد صورت گرفته است. اما اين وضعيت امروزه به آرامي رو به بهبود است و ما شاهد رشد قابل ملاحظه پژوهشهايي غني و نافذ در خصوص تمامي جوانب قوميت و ملي‌گرايي در تمامي نقاط عالم هستيم. با فوران احساسات و فعاليتهاي قومي ـ ملي‌گرايانه در همه جا، نياز به مطالعه شديد بر پايه تجزيه و تحليل مقايسه‌اي روز به روز بيشتر بروز مي‌كند. با توجه به اين امر مجموعه حاضر كه شامل برخي از متنهاي اصلي و جديد در اين حوزه است، ارائه مي‌شود.

رویکرد جدید در مطالعات امنیتی

امنيت از جمله واژگان مهمي به شمار مي‌آيد كه علي‌رغم كاربرد آن، محتوا و مدلول فلسفي ـ عيني‌اش مبهم و بسيار متعدد و متنوع مي‌باشد. به همين دليل است كه از آن به واژه‌اي مبهم و توسعه نيافته ياد مي‌نمايند. پژوهشكده مطالعات راهبردي، با تعريف نمودن «تقويت متون مطالعات امنيت ملي» به مثابه يكي از اهداف اصلي پژوهشكده از ابتداي تاسيس تاكنون، توانسته است آثار معتبر و قابل توجهي را در اين زمينه به زبان فارسي تهيه و منتشر سازد؛ به گونه‌اي كه امروزه ديگر نمي‌توان مطالعات امنيتي در جمهوري اسلامي ايران را توسعه نيافته ارزيابي كرد.

آینده محیط امنیتی در خاورمیانه

خاورميانه را امنيتي‌ترين منطقه در عصر سياست بين‌الملل پس از فروپاشي نظام دو قطبي ارزيابي نموده‌اند كه با وقوع رخداد 11 سپتامبر سياست‌هاي يكجانبه‌گرايانه آمريكا، دور تازه‌اي از حيات سياسي را آغاز كرده است. در اين خصوص تحليلگران وجوه متعددي را براي «خاورميانه آينده» مورد توجه قرار داده‌اند كه از اين ميان بحث رهبري و لوازم و تبعات ناشي از تغيير نظام سياسي، از اهميت و حساسيت بيشتري برخوردار است.
 

کشمکش‏ های سازنده از اوج تا فرود

ما انسان‌ها محكوم به ادامة كشمكش‌هاي بي‌پايان و مخرب نيستيم. شايد بتوانيم از دست آنها فرار كنيم ولي بي‌ترديد مي‌توانيم از وقوع آنها جلوگيري كنيم و يا حداقل آنها را به يك سطح بسيار محدود برسانيم. اما چرا يك كشمكش روي مي‌دهد و چگونه مي‌توان از تبديل شدن يك كشمكش سطح پايين به يك بحران و جنگ طولاني جلوگيري كرد؟ و چگونه مي‌توان آنها را به شكل سازنده هدايت كرد؟ پاسخ به پرسش‌هاي مزبور و صدها موضوع ديگر مضمون كتاب حاضر است. پروفسور لوييس كريس برگ، نويسندة كتاب حاضر و بنيان‌گذار رشته مطالعات كشمكش‌هاي اجتماعي در دانشگاه سوراكوز ايالات متحده تلاش مي‌كند ريشه‌هاي كشمكش را بررسي و راهبردهاي مناسبي براي حل و فصل آنها بدهد. مطالعه اين كتاب مي‌تواند ما را در هدايت سازنده بسياري از كشمكش‌ها از جمله مسائل هسته‌اي ياري رساند. تصميم‌گيران و سياست‌گذاران مي‌توانند با مطالعة كتاب حاضر راهكارهاي مناسبي براي حل و فصل مسائل و موضوعات ارايه بدهند.

رانت ها، رانت جویی و توسعه اقتصادی

اهميت كتاب حاضر براي مخاطبان ايراني از اين جهت است كه مفاهيم برونزا و غيربومي رانت و رانت‌جويي بعضاً در گفتمان اجتماعي كشور به گونه‌اي نادرست به كار گرفته مي‌شوند و در نتيجه تحليل‌ها و استدلال‌هايي كه بر آن‌ها استوار مي‌گردند در بيشتر موارد نادرست از آب در مي‌آيند. در واقع اصطلاحات رانت و رانت‌جويي نيز همچون انبوهي از مفاهيم ديگر، كه به صورت برونزا وارد گفتمان اجتماعي كشور شده‌اند، مستعد آن هستند كه دريافتي سطحي و اشتباه‌آميز ـ و معمولاً مستعد كاربرد منازعات سياسي ـ از آن‌ها پديد آيد، كه مانع از آن مي‌شود تا اين مفاهيم جديد نقش مثبت خود را در فرايند تكاملي جامعه به خوبي ايفا كنند. مفاهيم رانت و رانت‌جويي اصطلاحات تازه واردي هستند كه براي مفاهيم دقيق و مشخص علمي وضع شده‌اند، كه در ايران استخدام مي‌شوند ولي به نيكي از آن‌ها بهره گرفته نمي‌شود، و بيم آن مي‌رود كه جامعه از خدمات علمي كه اين مفاهيم مي‌توانند در شناخت و بهبود نظام اجتماعي ـ اقتصادي ارائه دهند محروم شود.
رهيافت اين كتاب انتقادي و بين رشته‌اي است، و از اين‌رو براي كليه انديشمندان و دانشجويان علوم اجتماعي در حوزه‌هاي مختلف اقتصادي، جامعه‌شناسي، سياست و جز آن و نيز علاقه‌مندان به اين مباحث بسيار مفيد خواهد بود
 

منافع ملی جمهوری اسلامی ایران

منافع ملي ازجمله مفاهيم بنيادين حوزه سياست عملي و نظري است كه آثار بسياري درباره آن منتشر شده است. با اين‌حال، آثار چندان چشمگيري در اين زمينه به زبان فارسي وجود ندارد، به همين دليل ضرورت انتشار آثاري از اين قبيل روشن است. در اثر حاضر، نويسندگان تلاش نموده‌اند تا از دو بعد نظري ـ كاربردي، مقوله منافع ملي جمهوري اسلامي ايران را در عرصه سياست جهاني بررسي كنند؛ بنابراين ضمن تبارشناسي مفهوم منافع ملي، درباره ارتباط ماهوي آن با ارزشهاي ديني بحث شده و از همين منظر مسئوليتهاي فراملي سياست خارجي دولت اسلامي بيان شده است. همچنين به نقش منافع ملي در مديريت سياسي در حوزه‌هاي داخلي و خارجي- به تفكيك- توجه شده است.
 

راهبردهای امنیتی ایالات متحده آمریکا

منطقه خاورميانه از قرن بيستم يكي از پر تنش‌ترين مناطق جهان بوده است. عناصر و عوامل موجود در اين منطقه زمينه‌هاي بحران، كشمكش، رقابت و درگيري‌هاي نظامي فزاينده را فراهم نموده است. آمريكا با بهره‌گيري از مشكلات موجود در خاورميانه، در صدد بقاي اسراييل و تكميل روند صلح خاروميانه، دسترسي به نفت، ممانعت از ظهور يك دشمن مسلط منطقه‌اي، جلوگيري از گسترش سلاح‌هاي كشتار جمعي، پيشبرد اصلاحات سياسي و اقتصادي از طريق تحكيم ثبات داخلي و مقابله با هراس پروري است.

اين كتاب با بررسي زمينه‌هاي كشمكش موجود در خاورميانه و راهبردهاي امنيتي آمريكا در اين منطقه، پيچيدگي محيط امنيتي خاورميانه را به تصوير مي‌كشد.
 

تغییر اجتماعی و توسعه (چاپ سوم)

كتاب حاضر با رويكردي تطبيقي, سه مكتب فكري اصلي توسعه در دهه ‏هاي اخير يعني مكتب نوسازي, وابستگي و نظام جهاني را مورد بحث و بررسي قرار داده است.
آلوين سو با عنايت به تحولات تاريخي و مكاتب نوسازي و وابستگي, اين دو نحله را به دو گروه مطالعات سنتي و جديد تقسيم كرده و در نهايت پنج ديدگاه عمده پيرامون روند توسعه در جهان را فراروي مخاطبان خويش قرار مي ‏دهد.
هدف كتاب نشان دادن اين واقعيت است كه هر سه مكتب فكري به رغم انتقادات جدي بر آنها در سالهاي پاياني قرن بيستم همچنان پويا و فعال هستند. هر سه مكتب با تأمل پيرامون انتقادات و تجديدنظر و بازسازي در نگرش اوليه خود به حياتي دوباره دست يافته ‏اند.
 

کتب در دست چاپ

ایران، خاورمیانه و آمریکا

تحولات پس از 11 سپتامبر یک عامل جدی و فرامنطقه‏ای را وارد میدان کرد و آن حضور قوی نظامی آمریکا در منطقه و حمله نظامی به افغانستان و عراق است. آمریکا چهار موضوع نفت، مردم محوری (دموکراسی)، حقوق بشر، و هراس‏پروری (تروریسم) ر‏ا در منطقه دنبال می‏کند. با این روال، تغییرات عدیده و فزاینده‏ای را در منطقه شاهد خواهیم بود که کشورهای حتی دوست آمریکا در منطقه نیز از این وضعیت در معرض تهدید قرار گرفته‏اند. گفت‏وگوهای مجموعه حاضر در یکی از بحرانی‏ترین شرایط منطقه خاورمیانه یعنی حمله دوم آمریکا به عراق از محققان درونی و بیرونی به ابتکار پژوهشکده مطالعات راهبردی تهیه و برگزار شده است.

جوامع امن و همسایگان

در دوره پس از جنگ به خصوص در «دوره پس از جنگ سرد»، جوامعي در فضاي بين‌المللي شكل گرفته‌اند كه از آنها با عنوان «جوامع امن» ياد مي‌شود. ميان آنها سال‌هاي متمادي جنگي رخ نداده است و يا توسل به زور از ابزارهاي تنظيم روابط و تأمين اهداف در درون جامعه در حال حذف شدن است. جامعة امن اروپاي غربي، آسياي جنوب شرقي، آمريكاي شمالي و شوراي همكاري خليج فارس نمونه‌هايي از جوامع امن با درجات مختلف هستند كه ميان آنها وابستگي نهادي و شكل‌گيري قواعد رفتاري مشخص بر پاية ارائه تعريفي از منافع، هويت‌ها، ارزش‌ها و هنجارهاي مشترك، قابل مشاهده است؛ اما پرسش اساسي اين است كه «آيا گسترش جوامع امن موجب شكل‌گيري روابط فراملي همگرا بين دولت‌هاي درون و بيرون آن جوامع مي‌شود و آنها را به صورت همگرايان جهاني در مي‌آورد، يا زمينه را به خاطر ايجاد دژهاي منطقه‌اي كه آنها را از ديگران جدا مي‌سازد، براي برخورد تمدن‌ها آنگونه كه هانتينگتون مي‌گويد، آماده مي‌كنند؟»

بازدارندگی

بازدارندگي محور بحث بسياري از كتاب‌ها و مقالات بوده و بيش از چهار دهه بر تفكر استراتژيك غرب نفوذ داشته است. لارنس فريدمن، اين كتاب مهم و نوآورانه رويكردي متمايز در مورد ارزيابي بازدارندگي به دست مي‌دهد. اين رويكرد در مديريت بحران‌هاي پس از جنگ سرد كاربرد دارد؛ فايده‌مندي و موضوعيت اين مفهوم نيز در رابطه با عمل استراتژيك آمريكا پس از يازده سپتامبر مورد بررسي قرار مي‌گيرد. در اين راستا نويسنده به بحث در مورد موضع دولت بوش در اولويت دادن پيشدستي به بازدارندگي پرداخته است.

فريدمن، سير تطوّر مفهوم بازدارندگي در دوران معاصر را تبيين مي‌نمايد، و بحث مي‌كند كه چگونه بازدارندگي در دنياي امروز همچنان مطرح است. وي دو رويكرد واقع‌گرايي و سازه‌انگاري را بررسي مي‌كند و از ادبيات دو رشتة جرم‌شناسي و مطالعات استراتژيك بهره مي‌گيرد تا برداشتي هنجار محورانه در مورد بازدارندگي اقامه كند

جنبشهای نوین اجتماعی

جنبش‌هاي اجتماعي را بايد پديده مهم و تأثيرگذار دو دهه گذشته ارزيابي كرد كه در بسياري از جوامع صنعتي به آن‌ها و آثار ناشي از عملكرد آن‌ها در حوزه‌‌هاي مختلف سياسي، فرهنگي، اقتصادي و... اشاره رفته است. همين امر موجب شده تا حجم مطالعات قابل توجهي پيرامون آنها شكل بگيرد كه اثر حاضر از جمله متون مرجع در اين ارتباط مي‌‌‌باشد.

ويژگي اثر حاضر جامع‌نگري آن مي‌‌‌‌باشد؛ به‌‌گونه‌‌هاي كه ضمن تحليل مفهومي و تبارشناسي و تاريخي جنبش‌هاي اجتماعي و عطف توجه ويژه به اشكال نوين آن، مباحث مهمي چون ملاحظات فرهنگي ـ هويتي، ابعاد ارتباطاتي، مسائل اجتماعي و نظريه‌‌ها و الگوهاي تكوين، استقرار و تداوم جنبش‌هاي اجتماعي بصورت مستقل و مبسوط به بحث گذارده شده است. ويژگي ديگر كتاب، جمع بين مباني نظري با مطالعات موردي مي‌‌‌‌باشد كه اثر را علمي ـ كاربردي مي‌‌‌‌سازد.

بر اين اساس، كتاب حاضر مي‌‌‌تواند منبعي مناسب براي مطالعات دانشجويان و اثري در خور توجه براي تحليل‌گران سياسي ـ اجتماعي باشد.